Αυτός που διαβάζει με όρους ανοχής μπορεί να με διαβάσει, αυτός που διαβάζει με όρους συμμετοχής όχι.
Γ.Λ.

The one that reads with terms of tolerance can read me, the one that reads with terms of attendance can not.

Y.L.

"Poetry is the only adventure that's worthwhile outside itself"
- Yannis Livadas


"Άτη" - Σκόρπια Ποιήματα 2001-2009.

"Άτη" - Σκόρπια Ποιήματα 2001-2009.
Κέδρος (Μάρτιος 2011) Κυκλοφορεί

.

.

Γιάννης Λειβαδάς: O Σωρός των Ποιητών

Επαναδημοσίευση του κειμένου που αναρτήθηκε στο Ποιείν.gr ακριβώς πριν από δύο χρόνια.

Ερμηνεύουν και υπερασπίζονται την ποίηση, ενώ εξακολουθούν να αναρωτιούνται αν και πώς η ποίηση δύναται να εκφράσει την πραγματικότητα στο σύνολό της. Να μιλήσει δηλαδή, όχι μόνο για τον εσωτερικό κόσμο της, μα και για τον κόσμο έξω από αυτήν. Αναρωτιούνται αν η ποίηση λειτουργεί κατά πως φαίνεται ή και αλλιώτικα. Αναρωτιούνται αν η ποιητική γραφή περικλείει δυνάμεις που πρέπει να ανακαλύψει ή απλά να αποδεχτεί κανείς. Διερωτήσεις του πρωτάρη. Δουλειά από τέταρτο χέρι. Φιλολογία επί μαρμάρων. Και σαν να μην έφτανε αυτό, παρόμοια με τον τρόπο που γίνεται κάποιος ακαδημαϊκός, εντελώς αυθαίρετα δηλαδή, έχουν αποκτήσει τον τίτλο του ποιητικού μέντορα ενώ οι παραβλέψεις και τα λάθη των κρίσεών τους είναι ασυγχώρητα, όμοια με εκείνα των ακαδημαϊκών. Παίρνουν θέση υπέρ ενός, μονομερούς και εντελώς περιφερειακού χαρακτήρα, κανόνα, ο οποίος αποδεδειγμένα αδυνατεί να εκφράσει ουσιαστικά το ποιητικό φαινόμενο. Και να επισημάνουμε πως και στις δύο περιπτώσεις μιλάμε για εκείνους που εύκολα πηγαίνει το μυαλό μας. Γιατί υπάρχουν κι άλλοι, ακαδημαϊκοί, φιλόλογοι και γενικώς «περί της ποίησης» οι οποίοι όντας εχέφρονες μένουν σιωπηλοί, υπό την έννοια πάντοτε πως δεν διακατέχονται από την «ευθύνη» να διαφωτίσουν κανέναν.
Ποια είναι μεγαλύτερη ψευδαίσθηση από την άποψη πως μόνο ένα μέρος της γλώσσας μπορεί να υποστηρίξει την ποίηση; Πως το εικονικό είναι συγχωνευμένο με το πραγματικό; Πως η ποίηση βρίσκει τον δρόμο της χρησιμοποιώντας τα γνωστικά εργαλεία που βάναυσα έχουν θέσει ολόκληρη την παγκόσμια κοινωνία στην υποτέλεια; Πως αναμένεται επιτέλους κάποιο ποιητικό όραμα; Φωστήρες από τα Άβδηρα.
Σαν απάντηση λέω πως αν δεν πατηθούν όλα τα πλήκτρα δεν υφίσταται ποίηση. Πως το εικονικό είναι εκζήτηση της βλακείας και μόνο οι αστοιχείωτοι έχουν λόγους να του προσδίδουν σημασίες και έννοιες. Πως το πραγματικό δεν μπορεί να γίνει αντιληπτό από εκείνον που χρειάζεται να τεμαχίζει αδιάκοπα τη γνώση και τη διάνοια για να το αντιμετωπίσει. Πως η τέχνη της γραφής δεν εμπεριέχει στοιχεία της γενικευμένης και επιβαλλόμενης γνώσης• και πως εάν τα χρησιμοποιήσει θα είναι μόνο για καύσιμη ύλη. Πως το ποιητικό όραμα έχει από αιώνες αποκαλυφθεί και πως το όραμα αυτό είναι ο Ποιητής.
Ο ποιητικός λόγος δεν θα ήταν ποιητικός εάν από τη φύση του δε διέθετε τις δυνάμεις εκείνες που τον καθιστούν μυστικό ελεγκτή των πραγμάτων. Από την άλλη, ο ποιητικός λόγος ξεπερνά κάθε πολιτισμική, πολιτική, ή άλλη σύμβαση, για να καταφέρει να είναι ποίηση. Ο ποιητικός λόγος δεν «ασχολείται» μήτε «συστηματικο-ποιείται». Η ποίηση εκφράζει την κατάσταση της αληθινής σχέσης με τη ζωή, με τους ανθρώπους και κάθε τι που από αυτούς απορρέει. Η ποίηση, αν θεωρήσουμε πως δρα με κάποιον τρόπο, δεν κάνει άλλο από το να υφίσταται μέσα στην ιδέα που χρησιμοποιεί για να εδράζει ως Υπερ-αντικείμενο τον εαυτό της, όταν κανείς την διαβάζει.
Στην πραγματικότητα η ποίηση έχει ήδη δράσει πριν ακόμη γραφτεί, ή καλύτερα, είναι μία αδιάκοπη αν και μεταβαλλόμενης ισχύος δράση, η οποία βρίσκεται μονίμως λίγο ή πολύ πιο μπροστά από τα πράγματα. Γι’ αυτό και η ποίηση είναι χρήσιμη, γιατί μπορεί να μεταστρέψει τον αναγνώστη. Η ποίηση που δεν μεταστρέφει είναι ραβασάκι της ντροπής. Η κοινωνία οφείλει να επωφελείται από τον ποιητικό λόγο γιατί πολύ απλά αργεί εκείνη η μέρα που όλοι οι άνθρωποι θα είναι ποιητές. Η κοινωνία μπορεί να αναζητήσει τις πιο καίριες απαντήσεις μέσα στην ποίηση.
Διαβάζουμε, με μεγάλη λύπη, τοποθετήσεις διαφόρων γραφιάδων (και δυστυχώς όχι μόνο μεγάλων ηλικιών) που αντιμετωπίζουν την ποίηση σαν «λογική επίγνωση» παρά σαν επισυμβαίνον. Και αν ακόμη θεωρούν πως μία επίγνωση μπορεί να σταθεί για κάτι τέτοιο ικανή, δηλαδή να παράσχει στον κάτοχό της άδεια ποιητική, πόσο πραγματικά αξίζει εφόσον τίποτα δεν επιφέρει; Έχει οδηγήσει πουθενά πέρα από τις ξέρες των κρατικών βραβείων το γνωστό κατεστημένο της ποιητικής γραφής στην Ελλάδα τα τελευταία τριάντα χρόνια;
Η επίγνωση δεν είναι ποιητικά χρήσιμη αν δεν αντανακλά μία με φυσικό τρόπο ορισμένη Θέση. Δηλαδή, η επίγνωση δεν αφορά κανέναν πέρα από τον κάτοχό της εάν δεν είναι Κενή. Διατυμπανίζουν ένα αλαλούμ επινοήσεων τόσο απομακρυσμένων από την υπαρξιακή συνθήκη που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν οτιδήποτε εκτός από ποίηση.
Στην πραγματικότητα ένας αρκετά διευρυμένος κύκλος ασθενών προσωπικοτήτων, προσφέρουν στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό δοκίμια, άρθρα και ποιήματα που μόνο κατ’ επίφαση είναι τέτοια. Εάν οι άνθρωποι αυτού του συγκεκριμένου κύκλου ανακαλύπτουν μόλις τώρα τις δυνάμεις, τις τήξεις και τις ρίξεις του σύμπαντος που συνηθίζουμε να ονομάζουμε «ανθρώπινο», αυτό δεν σημαίνει πως είμαστε υποχρεωμένοι να μοιραζόμαστε την αδαημοσύνη τους. Αντί να καταγράφουν όλες αυτές τις εντυπώσεις σε ένα προσωπικό ημερολόγιο, με την ανοχή εκδοτών και περιοδικών που είτε δεν είναι σε θέση να κρίνουν, είτε ελέγχονται, έχουν αυτοανακηρυχθεί ικανοί να καταπιάνονται με ένα τόσο δυναμικό και συνάμα εξοντωτικό φαινόμενο όπως η ποίηση.
Συνοδεία σ’ αυτήν την παράτα: η κριτική. Εκείνη που θέλει, μα ουδέποτε απέδειξε πως είναι σε θέση να ονομάζεται έτσι. Για όλους αυτούς τους θεατρίνους η ποίηση ξεκινά και σταματάει στις μεταξύ τους συμφωνίες. Σε μία ολοφάνερη πλέον omertà. Τους ποιητές τους τρέμουν.
Θα εμφανιστούν οπωσδήποτε ορισμένοι απ’ αυτούς και θα θέσουν το γνωστό εκείνο «ερωτηματάκι», πείτε μας τότε εσείς, κύριε υπογράφοντα αυτού του δύσμοιρου κειμένου, ποια είναι η άλλη «άποψη» για την οποία κάνετε λόγο; Και θα περιμένουν, τι; Να τους τρίψει κάποιος στα μούτρα τα κιτάπια που εδώ και χρόνους έχουν με τον καλύτερο τρόπο εκφράσει το ποιητικό φαινόμενο; Όχι βέβαια, αυτό θα το έκανε μονάχα άλλος ένας «μέντορας» όμοιός τους.
Αλλά μήπως είναι δυνατό να ανεχθούν τις αυθεντικές πηγές; την πραγματική φύση της Μούσας, εφόσον το ποιόν τους δεν περιλαμβάνεται στη δική της λίστα; Αλλά γιατί άραγε θεωρούν πως η ποίηση χρειάζεται στην εποχή μας υπεράσπιση; Μήπως απλά για να καταφέρουν να συγχωνεύσουν με έμμεσο τρόπο τις δύστυχες αράδες τους στο κοινωνικό γίγνεσθαι; Είναι δυνατόν να χρειάζεται η ποίηση υποστήριξη; Όχι βέβαια. Αν αυτό συμβαίνει προφανώς δεν μιλάμε για ποίηση. Μιλάμε για φιλολογική ενασχόληση.
Τα πράγματα όμως είναι εντελώς ξεκάθαρα στην βάση τους, διότι με τις απόψεις τους δείχνουν να μην αντέχουν καν τον ρόλο που τους αρέσει να παίζουν. Μήπως υπάρχει έστω κι ένας από δαύτους που αντέχει τον δημόσιο διάλογο με θέμα την ποίηση; Τους το προτείνω, όπως τους προτείνω συνάμα να αλλάξουν βιβλιοθήκη, να αλλάξουν ζωή και εαυτό. Δεν είναι δα και τόσο δύσκολο να το κάνεις, αν είσαι ποιητής.
Φαίνεται πως ο νεότερος κόσμος έχει επικινδύνως υποταχθεί σε ένα κλειστό κύκλωμα πολιτικών, θρησκευτικών, κοινωνικών, καλλιτεχνικών και ψυχαναλυτικών ιδεών, το οποίο έχει οδηγήσει τα πράγματα στην κατάντια που επικρατεί γύρω μας. Καθώς και στην κατάντια να έχουμε για ποιητές αυτού του κυκλώματος τα φερέφωνα. Πρόσφατα μάλιστα από την πλευρά τους τα πράγματα κάπως αγρίεψαν. Μα ποιος μπορεί να φοβηθεί τους δειλούς που κρύβονται πίσω από μια κόλα χαρτί; Διακρίσεις, περιοδικά, ανθολογίες, πανεπιστήμια, κατινισμός, λιβανιστήρια. Κανείς δεν τα χρειάζεται όλα αυτά. Αυτή είναι αλήθεια. Με τον ίδιο τρόπο που την 21η Μαρτίου δεν υπάρχουν ποιητές σε κοινή θέα.

Μάρτιος 2008

Αναζήτηση στην αρχειοθήκη του ιστολογίου

Yannis Livadas: The Margins Of A Central Man

Yannis Livadas: The Margins Of A Central Man
Graffiti Kolkata, India (May 2010)